5. अव यमरज्ले णचिकेतलाई तेस्रो वर माग्न आग्य दिए पछी णचिकेतले भने।

डियर अत्तजी
Dear Attaji
 
अव यमरज्ले नचिकेतलाई तेस्रो वर माग्न आग्य दिए पछी णचिकेतले भने।

Ava Yamarajle Nachiketalai tesro var maagna aagya die pachhi Nachiketale bhane.

 

'मरेको मनुश्यको बिषयमा यस्तो प्रकारको सन्देह छ कि र कोही मनुश्य यस्तो भन्छन कि शरीर, इन्द्रियहरु, म र बुद्धिले भन्दा अतिरिक्त देहान्तर्सँग सम्बन्ध राख्ने आत्मा रहन्छ, र अरु कसैको कथान (भनै) छ कि यस्तो कुनै अत्मा रहन्दैन; अतह यो बिषयमा हामीलाई प्रत्यक्ष्य अथवा अनुमानले कुनै निस्चित ज्ञान हुँदैन र परम पुरुशर्थ यो विज्ञानको नै अधीन छ।  यसैले म हजुरवात शिक्षित अर्थात बुझेर यो वेर राम्रो किसिम्ले जान्न सकुन। यही नै तीन वर्हरु मध्ये वछेको तेस्रो वर हो।'

'Mareko manushyako vishayamaa yasto prakarko sandeha chha ki ra kohi manushya yasto bhanchhan ki sarir, indriyaharu, ma ra buddhile bhandaa atirikta dehaantarsanga sambandha raakhne aatma rahanchha, ra aru kasaiko kathan (bhanai) chha ki yasto kunai atma rahandaina; atah yo vishayamaa haamilai pratyakshya athava anumaanle kunai nischit gyan hundaina ra param purushartha yo vigyanko nai adheen chha.  Yasaile ma hajurvaata shikshit arthaat bujhera yo vaare raamro kisimle jaanna sakun.  yahi nai teen varharu madhye vacheko tesro var ho.'

यस्तो सुनेर यमरज्ले णचिकेत मुक्तिको साधन अत्मज्ञान पाउन पूर योग्य छन कि छैनन--यो कुरको पारीक्ष्य गर्नको लागि यसो भने।

Yasto sunera Yamarajle Nachiket muktiko sadhan atmagyan paauna poora yogya chhan ki chhainan--yo kurako parikshya garnako laagi yaso bhane.

'पहिले यो बिषयमा देवताहरुलाई पनि सन्देह भएको थियो, किन कि यो सूक्ष्मा धर्म सुगमतले (सजिलोसँग) जान्न योग्य छैन (सकिन्दैन)।हीए णचिकेत! तिमी अर्को वर माग, मलाई नरोक।  तिमी मेरो लागि यो वर छोडि देउ।'

'pahile yo vishayamaa devataaharulai pani sandeha bhaeko thiyo, kina ki yo sookshma dharma sugamatale (sajilosanga) jaanna yogya chhaina (sakindaina).  Hey Nachiketa! timi arko var maaga, malai naroka.  timi mero laagi yo var chhodi deu.'    

णचिकेतले भने,  'हीए मृत्‍यु! यो बिषयमा निस्छाया नै देवतहरुलाई पनि सन्देह भएको थियो तथा हजुर पनि (यो कुर) सुगमतले (सजिलो सँग) जान्ने योग्य (जान्न नसकिने) भन्नु हुन्छ।  (यसैले यो (विद्य) मेरो लागि झन अभीश्त (काम लाग्ने) छ) तथा यो धर्मको वक्ता पनि हजुर समान अर्को कुनै मिल्न सक्तैन र यो समान अर्को कुनै वर नै छ।'

Nachiketale bhane,  'Hey Mrityu! yo vishayamaa nischaya nai devataharulai pani sandeha bhaeko thiyo tatha hajur pani (yo kura) sugamatale (sajilo sanga) jaanne yogya (jaanna nasakine) bhannu hunchha.  (yasaile yo (vidya) mero laagi jhan abheeshta (kaam laagne) chha) tatha yo dharmako vaktaa pani hajur samaan arko kunai milna saktaina ra yo samaan arko kunai var nai chha.'

 

णचिकेतले यसरी भने पछी मृत्‍युले उसलाई प्रलोभन गर्दाइ (लोभ्याउन्दै) फेरी भने--

Nachiketale yasari bhane pachhi Mrityule usalai pralobhan gardaai (lobhyaaundai) pheri bhane--

'हीए णचिकेत! तिमी सय वर्श आयु भएका छोरा-नाती, धेरै पशु, हात्ती, शुभर्न (सुन) र घोडाहरु माअग, विशल (ठुल्ओ) भूमन्दल (प्रिथ्वी, राज्य) पनि माग  तथा स्वयम पनि जती वर्श इच्छ लाग्छ, जीवित (वान्ची) रहु'

'Hey Nachiketa! timi saya varsha aayu bhaekaa chhora-naati, dherai pashu, haatti, suvarna (sun) ra ghodaaharu maaaga, vishal (thulo) bhoomandal (prithvi, rajya) pani maaga tatha swayam pani jati varsha ichchha laagchha, jeevit (vaanchi) rahu'

 

'यो जस्तो यदी तिमी अर्को कुनै वर सम्झन्छौ भने त्यो, अथवा धन र चिरश्त्यायी (धेरै वर्शसमा तिक्ने) जीवेइक (जीवन) माग, हीए णचिकेत! यो विस्त्रित भूमिमा (रज्यमा) तिमी व्रिद्धी (वधी वधाउ) पाउ। म तिमीलाई तिम्रो कामनाहरु तिमीलाई इच्छ लागे जती गरी दिन्छु'

'Yo jasto yadi timi arko kunai var samjhanchhau bhane tyo, athava dhan ra chirashtyaayi (dherai varshasamaa tikne) jeeveika (jeevan) maaga, Hey Nachiketa! Yo vistrit bhoomimaa (rajyamaa) timi vriddhi (vadhi vadhaau) paau.  ma timilai timro kamanaharu timilai ichchha laage jati gari dinchhu'

'यी जुन जुन दुर्लभ (पाउन गाहारो भोग) छन ती ती भोघरु तिमी स्वतन्त्रतपुर्वक (निर्धक्क सँग) माग। यहाँन रथ (बग्गी) र वाजाहरु शाहीत यी रमनियाहरु (राम्रा स्त्रिहरु) छन, यस्ता स्त्रिहरु मनुश्यलाई पाउन गहरो छ। 
मैले दिएका यी कामिनिहरु (केतिहरु) वात तिमी आफ्नो सेवा गराउ।  परन्तु हीए णचिकेत! तिमी मरन्सम्बन्धी (मर्ने वेरको) प्रश्न न सोध।

'Yee jun jun durlabh (paauna gaahaaro bhog) chhan tee tee bhogharu timi swatantratapurvak (nirdhakka sanga) maaga.  Yahaan rath (baggi) ra vaajaaharu sahit yee ramaniyaaharu (raamraa striharu) chhan,  Yastaa striharu manushyalai paauna gaharo chha.  maile diekaa yee kaaminiharu (ketiharu) vaata timi aafno sewa garaau.  Parantu hey Nachiketa! timi maransambandhi (marne vaareko) prashna na sodha.  

यस्तो प्रकारले प्रलोभन दिन्दा पनि णचिकेतले एकदम ठुलो समुद्र जस्तो चन्चल  भएनन,(किन कि उनलाई संसार मा पाइने ठुलो भन्दा ठुलो भोघरुले पनि लोभ्याउन सकेनन)। 

Yasto prakarle pralobhan dindaa pani Nachiketale ekdam thulo samudra jasto chanchal  bhaenan, (Kina ki unalai sansar maa paaine thulo bhandaa thulo bhogharule pani lobhyaauna sakenan). 

उनले भने।
' हीए यमरज! (अहिले हजुरले मलाई दिन खोज्नु भएका) भोघरु 'भोली रहन्छन कि रहन्दैनन'--यस्ता प्रकारका छन (अविनाशी छन) र (यी भोघरु) सम्पूर्ण इन्द्रियहरुको तेज्लाई जीर्न (थोत्रो) गरी दिन्छन।  यो सर जीवन पनि बहुत थोरै नै छ।  हजुरको वहाँन (हात्ती, घोडा) र नाच गान हजुरसँग नै रहोस् (मलाई यसको आवश्यकअत छैन)।'

Unale bhane.

' Hey Yamaraj! (ahile hajurle malaai dina khojnu bhaekaa) bhogharu 'bholi rahanchhan ki rahandainan'--yastaa prakarkaa chhan (avinaashi chhan) ra (yee bhogharu) sampoorna indriyaharuko tejlai jeerna (thotro) gari dinchhan.  Yo sara jeevan pani bahut thorai nai chha.  Hajurko vaahan (haatti, ghodaa) ra naach gaan hajursanga nai rahos (malaai yasako aavashyakata chhaina).'

'मनुश्यलाई धन्ले त्रिप्त गर्न (अघाउन) सकिन्दैन।  अब  हजुरले (मलाई) देखी हाल्नु भो म धन पाइ हाल्छु, जवसम्मा हजुर शासन गर्नु हुन्छ, म जीवित रही हाल्छु (वान्ची हाल्छु), तर मेरो प्रार्थनीय (अनुरोध गरेको) वर त यही नै हो।'

'Manushyalai dhanle tripta garna (aghaauna) sakindaina.  Aba  hajurle (malai) dekhi haalnu bho ma dhan paai haalchhu, javasamma hajur shasan garnu hunchha, ma jeevit rahi haalchhu (vaanchi haalchhu), tara mero praarthaneeya (anurodh gareko) var ta yahi nai ho.'

 

'कहिले जरग्रस्त (बुद्ध्याइन) नहुने अमरहरुको नजीक गएर तल प्रिथिविमा रहन कुन  चाहि जरग्रस्त (बुध्याइन) हुने विवेकी मनुश्य होला जो केवल सारीरिक कर्मको राग (सरिर्लाई सुख होस् भन्ने) वात पाइने  स्त्री सम्भोग (स्त्रिसङको अदी) सुखहरु (अस्थिर रूप्मा) देखेर पनि दीर्घ (लामो) जीवन्मा सुख मान्ला?'

'Kahile jaragrasta (buddhyaain) nahune amarharuko najeek gaera tala prithivimaa rahan kun chaahin jaragrasta (budhyaain) hune viveki manushya holaa jo keval saririk karmako rag (sarirlai sukha hos bhanne) vaata paaine  stri sambhog (strisangako adi) sukhaharu (asthir roopmaa) dekhera pani deergha (laamo) jeevanmaa sukha maanlaa?'


अब अरु पछी।

Aba aru pachhi.

 


हजुरको
इन्दिरा

Hajurko 
Indira

4. यमरज्ले णचिकेतलाई भने,

डियर अताजी
Dear Atajji

हिजोको चिट्ठीमा णचिकेतले आफ्नो पितको लागि  यमरज सँग बाबुको लागि वर मागेको प्रसँग सम्मा पुगेको छ। यमरज्ले णचिकेतलाई भने, 'मेरो वर अनुसार तिम्रा बाबु अरु रात जसरी सुखपूर्वक सुत्थे, अव पनि त्यसइ गरी सुत्नेछन, किनभने उनी तिमीलाई मृत्‍युको मुखवात छुतेको देख्ने छन। 
 Hijoko chithimaa Nachiketale aafno pitako laagi Yamaraj sanga babuko laagi var maageko prasanga samma pugeko chha.

Yamarajle Nachiketalai bhane, 'mero var anusar timraa babu aru raat jasari sukhapoorvak sutthe, ava pani tyasai gari sutnechhan, kinabhane uni timilai mrityuko mukhavaata chhuteko dekhne chhan.

२।  दोस्रो वर्को लागि णचिकेतले भने, 'हीए मृत्‍युदेव! स्वर्गलोक्मा कुनै भय (दर) छैन। त्यहान हजुरको पनि वश चल्दैन, त्यहान कोही व्रिद्धावस्था वात पनि दराउन्दैन। स्वर्गलोक्मा मनुश्य भोक्-प्यास-- दुबइ देखी माथि उठेर आनन्दित हुन्छ। हीए मृत्‍यु!  हजुर स्वर्ग पुग्न गरिने साधनभूत अग्निको (यज्ञ, होम) वेरमा जान्नु हुन्छ, त्यो वेर म जस्तो श्रद्धालुको लागि वर्नन गर्नु होस्, (जुन द्वर) स्वर्ग पाएका पुरुष अमृतात्त्व प्राप्त गर्छन्। डोस्रो वर म हजुरसँग यही माग्छु।'

2. dosro varko laagi Nachiketale bhane, 'hey Mrityudev! swargalokmaa kunai bhaya (dar) chhaina. tyahaan hajurko pani vash chaldaina, tyahaan kohi vriddhaawasthaa vaata pani daraaundaina. swargalokmaa manushya bhok-pyaas-- dubai dekhi maathi uthera aanandit hunchha. Hey Mrityu! hajur swarga pugna garine sadhanbhoot agniko (yagya, hom) vaaremaa jaannu hunchha, tyo vaare ma jasto shraddhaaluko laagi varnan garnu hos, (jun dwara) swarga paaekaa purush amritattwa prapta garchhan. Dosro var ma hajursanga yahi maagchhu.'

यसरी णचिकेतले पहिलो वर आफ्नो बाबुको लागि मागे।  डोस्रो वर चाहिन समाजको लागि मागे।  हाम्रा समाजमा त्यस्ता व्यक्तिहरु पनि छन, जो स्वर्ग जाने इच्छ राख्छन।  अर्को शब्दमा, णचिकेतले पहिले आफ्नो बाबुको लागि, त्यस्पछी समाजको लागि वर मागे।  किनभने, णचिकेतलाई आफ्नो लागि केही माग्नु नै थिएन, उनी संसार वात पाइने चिज जती सबै नाश्वान हुन भन्ने कुरो राम्ररी जाँदाथे।

Yasari Nachiketale pahilo var aafno babuko laagi maage. Dosro var chaahin samajko laagi maage. Haamraa samajmaa tyastaa vyaktiharu pani chhan, jo swarga jaane ichchha raakhchhan. Arko shabdamaa, Nachiketale pahile aafno babuko laagi, tyaspachhi samajko laagi var maage. Kinabhane, Nachiketalai aafno laagi kehi maagnu nai thiyena, uni sansar vaata paaine chij jati sabai naashvaan hun bhanne kuro raamrari jaandathe.

डोस्रो वर्को वेरमा यमरज्ले भने,  'हीए णचिकेत, स्वर्ग पाइने त्यो अग्निको वेरमा म राम्रो सँग जाँदाछु, म तिमीलाई त्यसको उपदेश गर्छु, तिमी त्यसलाई राम्रो सँग सुन, यो उपदेश्वात तिमी अनन्तलोक्को प्रप्ती गराउने, त्यसको आधारमा र बुद्धिरूपी गफआमा स्थित जान।' यमरज्ले यस्तो भनेर णचिकेतलाई आफ्नो उपदेश्मा ध्यान दिएर सुन्नको लागि आग्य दिनु भयो।

Dosro varko vaaremaa Yamarajle bhane, 'hey Nachiketa, swarga paaine tyo agniko vaaremaa ma raamro sanga jaandachhu, ma timilai tyasako upadesh garchhu, timi tyasalai raamro sanga suna, yo upadeshvaata timi anantalokko prapti garaaune, tyasako aadhaarmaa ra buddhiroopi gufaamaa sthit jaana.' Yamarajle yasto bhanera Nachiketalai aafno upadeshmaa dhyan diera sunnako laagi aagya dinu bhayo.

संसारका धेरै व्यक्ती संसारवात भोग नै चाहन्छन। टी भोग पाउन तिनीहरु सकाम कर्मा गर्छन्। 'सकाम कर्मा' भनेको कुनै फल्को इच्छा लिएर गर्ने कर्मा हो।  तर, के गर्ने, हामीले कुनै कर्मा गरेर त्यसको फल भोग पाइ हाले पनि त्यो भोग केही समयमा सकिन्छ।  सकाम कर्मको फल जहिले पनि नाश हुने हुन्छ। ट्यस्पछी यमरज्ले लोखरुको करणभूत (सन्सर नै पाइने) त्यो अग्निको तथा त्यसलाई छायान गर्नेको लागि जस्तो र जती इन्त्ताहरु हुन्छन एवम जुन प्रकारले उनसको छायान हुन्छ ती सबै णचिकेतलाई वर्नन गरी दिये र णचिकेतले पनि जती र जस्तो सुनेका थिए, ती यमरज्लाई सुनै दिए। वात उसले सुनेको कुरो जस्ता-को-तस्तै भन्न सक्ने क्ष्यमत देखेर खुशी भये र णचिकेतलाई भने।
Sansarkaa dherai vyakti sansarvaata bhog nai chaahanchhan. Tee bhog paauna tineeharu sakaam karma garchhan. 'Sakaam karma' bhaneko kunai phalko ichchhaa liyera garne karma ho. Tara, ke garne, haamile kunai karma garera tyasako phal bhog paai haale pani tyo bhog kehi samayamaa sakinchha. Sakaam karmako phal jahile pani naash hune hunchha.
Tyaspachhi yamarajle lokharuko karanbhoot (sansar nai paaine) tyo agniko tatha tyasalai chayan garneko laagi jasto ra jati inttaaharu hunchhan evam jun prakarle unasako chayan hunchha tee sabai Nachiketalai varnan gari diye ra Nachiketale pani jati ra jasto sunekaa thiye, tee Yamarajlai sunai diye. Nachiketa vaata usale suneko kuro jasta-ko-tastai bhanna sakne kshyamata dekhera Yamaraj dherai nai khushi bhaye ra Nachiketalai bhane.

'अब म तिमीलाई एउटा अर्को वर पनि थपी दिन्छु।  अहिले मैले तिमीलाई भनेको अग्नी विध्य तिम्रो नै नाम्ले प्रसिद्ध हुनेछ अर्थात यो स्वर्ग प्राप्त हुने अग्निको नाम अब देखी णचिकेत अग्नी हुनेछ  तथा तिमी यो शब्द गर्ने रत्नमयी, अनेक रूफरु भएको विचित्र मला स्वीकर गर।' यमरज्ले णचिकेतलाई त्यो माला पनि दिए।

'Aba ma timilai eutaa arko var pani thapi dinchhu. Ahile maile timilai bhaneko agni vidhya timro nai naamle prasiddha hunechha arthaat yo swarga prapta hune agniko naam aba dekhi Nachiketa Agni hunechha tatha timi yo shabda garne ratnamayi, anek roopharu bhaeko vichitra malaa sweekar gara.' Yamarajle Nachiketalai tyo maalaa pani diye.

ट्यस्पछी यमरज्ले णचिकेतलाई त्यस्तो वर माग्न आग्य दिए।  अहिले सम्मा काठओपनिशद्को भूमिका वन्यो।  अब णचिकेत यमरज सँग ब्रह्मा विद्य वेर प्रश्न गर्छन्।

Tyaspachhi Yamarajle Nachiketalai testo var maagna aagya diye. Ahile samma Kathopanishadko bhoomika vanyo. Aba Nachiketa Yamaraj sanga brahma vidya vaare prashna garchhan.

आजलाई यत्ती, अरु पछी।
Aajalai yatti, aru pachhi.

हजुरको
इन्दिरा

Hajurko

Indira

3. हिजोको चिट्ठीमा हामीले णचिकेतको वेरमा चर्चा गर्यौन।

डियर अताजी
Dear Attaji

हिजोको चिट्ठीमा हामीले णचिकेतको वेरमा चर्चा गर्यौन। हामीले णचिकेतको बाबु जस्तो हुनु भेन, णचिकेत जस्तो हुनु पर्‍यो।
Hijoko chithimaa haamile Nachiketako vaaremaa charcha garyaun.  Haamile Nachiketako babu jasto hunu bhena, Nachiketa jasto hunu paryo.  

णचिकेत ५ वर्सका मात्रै भए पनि उनी यज्ञ, दान, तप गर्ने मनुश्य थिए।यज्ञ, दान, तप गर्ने व्यक्ती जे काम गर्दा पनि विचार गरेर गर्छ। आज, अहिले मैले गरेको काम्ले, अहिले मैले वोलेको वचन्ले अरुलाई कस्तो प्रभाव पर्छ भन्ने सोच्छ, कसैलाई सोध्न नपाए पनि आफ्नै हृदयमा रहेको अन्तर्यामी भगवानलाई सोध्छ। उसको ह्रिद्यमा रहेको अन्तर्यमी भगवानले उसको प्रश्नको उत्तर राम्ररी दिनु हुन्छ।
Nachiketa 5 varsakaa maatrai bhae pani uni yagya, daan, tap garne manushya thie.  Yagya, daan, tap garne vyakti je kaam gardaa pani vichar garera garchha.  Aaaja, ahile maile gareko kaamle, ahile maile voleko vachanle arulai kasto prabhav parchha bhanne sochchha, kasailai sodhna napaae pani aafnai hridayamaa raheko antaryaami Bhagawaanlai sodhchha.  Usako hridyamaa raheko antaryami Bhagawaanle usako prashnako uttar raamrari dinu hunchha. 

 

तर, णचिकेतको बाबु आफुले मन लागेको काम विचारऐ नगरि गर्छ, त्यो काम्को वेरमा अरुले केही भन्यो भने रिसाउन्छ, जङिन्छ, अरुलाई भन्नै नहुने वानी पनि वोलिदिन्छ, (जस्तो णचिकेतको बाबुले आफ्नो छोरालाई मृत्‍युकहा पथाइ दिन्छु भने, हाम्रो भाषामा 'सी मा' भने, जुन कुर उनले भन्नु हुँदैनथ्यो), र केही समय पछी नै पछुताउन्छ। णचिकेतको बाबुले त्यसतै गरे कि गरेनन? उनले लोभ्ले गर्दा कामै नलाग्ने गाई दान गर्न खोजे, आफुले गर्न लागेको काम शास्त्रले गर्न हुने भनेको छ कि नहुने भनेको छ भन्ने विचारऐ गरेनन, त्यस्म्याथएे आफ्नो छोराले यस्तो काम किन गर्न लागेको भनेर घुमाउरो परले भन्दा त्यही छोराले मलाई किन यस्तो प्रश्न गर्‍यो भन्ने पनि एक चाइना पनि विचार गरेनन, पछी उनलाई नै आफ्नो छोरालाई किन यसो भनेछु भनेर पछुताउनु पर्‍यो।
Tara, Nachiketako babu aafule man laageko kaam vicharai nagari garchha, tyo kaamko vaaremaa arule kehi bhanyo bhane risaaunchha, janginchha, arulai bhannai nahune vaani pani volidinchha, (jasto Nachiketako babule aafno chhoralai mrityukahaan pathaai dinchhu bhane, haamro bhaashaamaa 'see maa' bhane, jun kura unale bhannu hundainathyo), ra kehi samaya pachhi nai pachhutaaunchha.  Nachiketako babule tyasatai gare ki garenan?  Unale lobhle gardaa kaamai nalaagne gai daan garna khoje, aafule garna laageko kaam shastrale garna hune bhaneko chha ki nahune bhaneko chha bhanne vicharai garenan, tyasmaathi aafno chhoraale yasto kaam kina garna laageko bhanera ghumaauro parale bhandaa tyahi chhorale malai kina yasto prashna garyo bhanne pani ek chhin pani vichar garenan, pachhi unalai nai aafno chhoralai kina yaso bhanechhu bhanera pachhutaaunu paryo.  

अब त्यो घटनापछी आफ्नो बाबुलाई सम्झाइ बुझाई यमलोक्मा यमरज्कहान गए। तर, त्यो वेला यमरज यमलोक्मा थिएनन। टीन दिन्सम्मा यमरज नफर्केको करण विन अन्न विन जल यमलोक्मा नै वसे। यमरज आएपछी उनले णचिकेतलाई तीन दिन्को तीन वर माग्न अनुरोध गरे। किनभने, घरमा आएको पाहुनाले आफ्नो घरवात केही खान नपाएर, पीउन नपाएर फर्कियो भने त्यो घरको परिवारलाई अशुभ हुन्छ भन्ने कुरो यमरज्को परिवारलाई पनि थय थियो। किनभने, ब्रह्मन्-आठइथी भएर अग्नी नै घरहरुमा पस्छन। (साधु पुरुष, असल गृहस्थ) त्यो अतिथिलाई पूजा गरेर शान्ता गर्छन्। जसको घरमा ब्रह्मन्-अतिथी भोजन नगरि वस्छ, त्यो मन्द बुद्धी पुरुश्को उसले थाहा पाएको र थाहा नपाएको वस्तुहरु पाउने इच्चाहरु, ती पाइेका इच्चाहरुवात पाइने फल, मीथो वोलिले पाइने फल, यज्ञ अदी फल फल तथा समस्त पुत्र र पशु नश्त गरिदिन्छ।
Aba tyo ghatanapachhi aafno babulai samjhaai bujhaai yamalokmaa yamarajkahaan gae. Tara, tyo velaa yamaraj yamalokmaa thiyenan. Teen dinsamma yamaraj napharkeko karan vina anna vina jal yamalokmaa nai vase. Yamaraj aaepachhi unale Nachiketalai teen dinko teen var maagna anurodh gare. Kinabhane, gharmaa aaeko paahunaale aafno gharvaata kehi khaana napaaera, pinuna napaaera pharkiyo bhane tyo gharko parivarlai ashubha hunchha bhanne kuro yamarajko parivarlai pani thaya thiyo. Kinabhane, brahman-athithi bhaera agni nai gharharumaa paschhan. (sadhu purush, asal grihastha) tyo atithilai pooja garera shanta garchhan. Jasako gharmaa brahman-atithi bhojan nagari vaschha,tyo manda buddhi purushko usale thahaa paaeko ra thahaa napaaeko vastuharu paaune ichchhaharu, tee paaiekaa ichchhaharuvaata paaine phal,meetho volile paaine phal, yagya adi phal phal tatha samasta putra ra pashu nashta garidinchha.

त्यसैले, यमरज्ले णचिकेतलाई तीन वर दिन खोजेका हुन।
Tyasaile, yamarajle Nachiketalai teen var dina khojekaa hun.

यमरज्ले णचिकेतलाई एक दिन उनको घरमा अन्न जल नलिएर कुरेको वापत्मा एक वर दिएका हुन।
णचिकेतले मागेको पहिलो वर यस्तो थियो।

Yamarajle Nachiketalai ek din unako gharmaa anna jal naliera kureko vaapatmaa ek var diekaa hun.  Nachiketale maageko pahilo var yasto thiyo

१।  म यहाँन आएपछी मेर पिता अती दुखी छन। (आफ्नो छोरालाई यमरज कहान पठाएँ पछी कुन बाबु दुखी हुँदैन?) अव मलाई फैले वर यस्तो दिनुहोस् मेरो पिता म प्रती शान्ता, प्रसन्नचित्त र क्रोध्रहित हुनु होस् तथा हजुले मलाई यहाँन्वात पठाएँ पछी मलाई चिनेर वाचइत गर्नु होस्।

1.  Ma yahaan aaepachhi mera pita ati dukhi chhan. (aafno chhoralai yamaraj kahaan pathaae pachhi kun babu dukhi hundaina?)  Ava malaai phaile var yasto dinuhos mero pita ma prati shanta, prasannachitta ra krodhrahit hunu hos tatha hajule malaai yahaanvaata pathaae pachhi malai chinera vaatchit garnu hos.

पहिलो वर णचिकेतले आफ्नो बाबुको लागि मागे।  उनलाई यमरज सँग आफ्नो लागि त केही माग्नु थिएन।  उनले यमरज्सँग वर मागेका पनि होइनन। यमरज्ले आफ्नै इच्छले वर दिएका हुन। त्यसैले, उनले आफ्नो बाबुले आफुलाई यमलोक (म्रित्युको घर) पठाउन्दा पनि आफ्नो बाबुसँग रिसाएनन, उल्तो आफ्नो बाबुलाई नै मन दुखेको होला भनेर आफ्नो बाबुको कल्यन्को लागि वर मागे।  यसवात कस्ता रहेछन, हामी कस्ता रहेछौन, हामी कस्तो हुनु पर्ने रहेछ भन्ने कुरको शिक्षा हामीलाई मिल्छ।
Pahilo var Nachiketale aafno babuko laagi maage. Unalai Yamaraj sanga aafno laagi ta kehi maagnu thiyena. Unale yamarajsanga var maagekaa pani hoinan. Yamarajle aafnai ichchhale var diekaa hun. Tyasaile, unale aafno babule aafulai yamalok (mrityuko ghar) pathaaundaa pani aafno babusanga risaaenan, chitta dukhaaenan.ulto aafno babulai nai man dukheko holaa bhanera aafno babuko kalyanko laagi var maage. Yasavaata kastaa rahechhan, haami kastaa rahechhaun, haami kasto hunu parne rahechha bhanne kurako shikshya haamilai milchha. 

अजलाई यत्ती, अव अरु वर्को वेरमा पछी कुर गर्ने है।
Ajalai yatti, ava aru varko vaaremaa pachhi kura garne hai.

हजुरको
इन्दिरा
Hajurko
Indira